ESP Nedir? Ne İşe Yarar?


Esp

ESP bir ara eleman olarak kabul edilmektedir ESP’nin işlevlerini yerine getirebilmesi için araçta ABS veya ASR fren sistemlerinin yer alması gerekmektedir. Dengeyi sağlamak adına araç frenlerini devreye sokan ESP, kısmı frenleme yapmamızı sağlayarak aracın denge halinde seyretmesine olanak tanımaktadır.

ESP Nasıl Çalışır

ESP’nin çalışma prensibi aslında çok basit. 4 teker de birbirinden bağımsız gaz verebilme ve fren yapabilme yeteneğine sahip.Tabii ki biz bunu 4 tane gaz ve 4 tane fren pedalıyla yapmıyoruz. Ani manevralarda aracın fiziksel dengesinin bozulması sonucunda tekerlerden biri ya da birkaçı kayma eğiliminde bulunup araba savrulmaya başladığı anda, ESP sistemi devreye giriyor ve arabanın kaydığı yöne, doğrultuya bağlı olarak ilgili tekerleğe gaz veya fren uyguluyor.

Peki bu sistem aracın kaydığını nasıl algılıyor? Birazdan aşağıdaki şekilde de göreceğiniz gibi, ESP sistemine bağlı çeşitli sistemler, algılayıcılar var. Bunlardan benim size olayı açıklamakta kullanacaklarım, “Tekerlek Hızı Algılayıcısı”, “Yanal Hız Algılayıcısı”, “Direksiyon Açısı Algılayıcısı” ve “Fren Basıncı Algılayıcısı”. Şimdi arabamızın arkasının kaymaya başladığını farzedelim, bakalım ESP bunu nasıl anlayacak.

Öncelikle arabanın arkası savrulunca Yanal Hız Algılayıcısı arabanın yanal yönde bir dengesizlik gösterdiğini, yani savrulduğunu çok basit bir şekilde algılayacaktır. Ayrıca Tekerlek Hızı Algılayıcıları arka tekerleklerin kaymaya başladıkları zaman dönüş hızlarının ön tekerleklere göre daha az olduğunu görecek, benzer bir şekilde Fren Basıncı Algılayıcısı da arka tekerleklere, öne nazaran daha az fren basıncı uygulandığını farkederek, aynı şekilde arka tutuşun kaybolduğunu anlayabilecektir. Son olarak Direksiyon Açısı Algılayıcısı’nın da nasıl çalıştığını anlatmamız gerekirse, arabanın kafadan kaydığını düşünmek yeterli olacaktır. Hızlı bir virajda, siz direksiyonu çeviriyorsunuz, ama aşırı hızlı gittiğiniz için, arabanın ön tarafı dönmüyor. (Bu olay önden çekişli arabalarda, viraj içinde gaza basıldığında, rahatlıkla anlaşılabilir).

İşte bu durumda, siz direksiyonu çevirdiğinize rağmen Yanal Hız Algılayıcısı bir dönme hareketi hissedemeyeceği için, arabanın kafadan kaydığını, yani ön tekerleklerin tutuşunu kaybettiğini ESP sistemi algılar.

Bütün bu bilgilerden sonra ESP sisteminin şekildeki örnekte nasıl işlediğini açıklayabiliriz.

1) ABS Kontrol Ünitesi

2) Tekerlek Hızı Algılayıcısı

3) Direksiyon Açısı Algılayıcısı

4) Yanal Hız Algılayıcısı

5) Motor Kontrol Ünitesi

6) Otomatik Gaz Subapı/Enjeksiyon Pompası

7) Fren Basıncı Algılayıcısı Traktör frenlerini bilenler varsa bu konuyu rahatlıkla anlayabilirler.

Traktörlerde arka tekerlere kumanda eden iki tane fren pedalı vardır. Tarla sürerken bir uçtan öbür uca vardığınızda bu pedallardan sadece bir tanesine basarak traktörü olduğu yerde geri döndürebilirsiniz.

Mesela sadece sağ fren pedalına basarsanız, traktörün sağ arka tekeri fren yapar ve traktör kendi çevresinde sağa doğru dönmeye başlar. İşte ESP de bu traktör frenlerinden esinlenerek yapılmış diyebiliriz. Yani sadece gelişmiş ve elektronik bir traktör freni o kadar. Tek bir artı yönü var, hayatınızı kurtarabiliyor, ya da arabanızda oluşabilecek bilmem kaç milyarlık hasarları vardır.

ESP istenildiği zaman devreden çıkarılan bir eleman olsa da uzmanlar kesinlikle ESP sisteminin her daim açık olmasını tavsiye etmektedir. Seyir halindeyken aracınızda herhangi bir yörünge dengesizliği meydana gelecek olursa ESP sistemi bu tip durumların kazasız bir şekilde atlatılmasına yardımcı olacaktır. Bu yüzden hayat kurtaran niteliği olmasından dolayı her daim ESP sistemini faal halde bırakmanızda yarar var.

ESP sistemi özellikle yüksek hızla girilen keskin virajlarda kendisini ciddi anlamda göstermektedir. Normal şartlarda hızlı bir şekilde viraja girildiği zaman sürücü aracın hakimiyetini kaybedebilir. Direksiyonu çevirdiğiniz yöne aracın gitmemesinin temel sebebi araç tekerlerinin hızlarının farklı olmasıdır. ESP sistemi kullanıyorsanız bu tip durumlarda aktif olan bu sistem, tekerleklere kısmi frenleme yaparak aracınızın istediğiniz doğrultuda hareketlenmesini sağlar. Sizin için en önemli şey önce güvenlik ise kesinlikle araba alacağınız zaman ESP sistemi yer alan araçları tercih etmenizde fayda var.


0 Comments

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir